Over Thee

Thee door de eeuwen heen
Het begon allemaal in China waar thee volgens een oude legende duizenden jaren geleden werd ontdekt door keizer Shen Nung. Sindsdien wordt thee al vele eeuwen gedronken in China.  In de 17de eeuw maakte Nederland kennis met thee tijdens een ontdekkingsreis van de koopvaardij. Slimme handelaren zagen wel brood in dit warme drankje en zo ontstond er een theehandel die in rap tempo veel winst opbracht. Rond 1840 werden in Engeland speciale zeilschepen gebouwd om de thee snel uit het verre Oosten te kunnen verschepen naar Europa. Later legden Nederlanders theeplantages aan op Java en Sumatra. Even later deden de Engelsen hetzelfde in India en Sri Lanka. Thee was destijds kostbaar en werd daarom alleen door de rijken gedronken. Er werden theekoepels gebouwd waar rijke Nederlanders samen thee dronken. Langs de Vecht staat nog steeds een aantal theekoepels die toen gebouwd zijn.Thee-Plantage-A-Leafy-Neighborhood-in-the-Centre-of-Amsterdam

“Jaarlijks wordt er zo’n

25 miljoen kilo thee

geïmporteerd naar Nederland”

Nederland speelt nog altijd een grote rol in de theehandel. We zijn immers dol op thee. Jaarlijks wordt er zo’n 25 miljoen kilo thee geïmporteerd naar Nederland (tegenover wereldwijd 3,7 miljard kilo). Het overgrote deel blijft in Nederland en wordt naar de zogenoemde theepakkers gebracht. Waarna gespecialiseerde thee-proevers de theemelanges samenstellen die in de winkels komen te liggen. Slechts een klein deel wordt weer geëxporteerd naar het buitenland.

Van Cha naar Thee

Zoals gezegd komt thee oorspronkelijk uit China. Thee heet daar cha. In andere landen wordt thee chai, tee of tea genoemd. Taaldeskundigen zeggen dat dit komt door de route die thee door de jaren heen heeft afgelegd. Via karavanen werd thee getransporteerd door Perzië, Turkije en Rusland. En over zee naar Engeland en Nederland. In de Chinese provincie die werd gebruikt als uitvalsbasis, werd er gesproken over te, en niet meer over cha. Wat uiteindelijk in Nederland is verbasterd tot thee.

Er zijn twee soorten theeplanten, de Camellia sinensis en de Camellia assamica. De planten hebben een zachtroze bloesem en groeien veelal in Aziatische landen maar ook in Kenia, Argentinië en Malawi. De plant groeit het best in een vruchtbare en humusrijke grond. Maar ook warmte, vocht en een goede ligging zijn van groot belang. De allerbeste thee komt van hogere gelegen plantages (high grown) want daar groeien de planten langzamer waardoor de kwaliteit van de theeblaadjes beter wordt.

“Wanneer een theeplant
4 tot 5 jaar oud is

kunnen de eerste blaadjes geplukt worden”

Met de hand geplukt
Een theeplant kan wel 20 meter hoog worden. Maar om het de theeplukkers gemakkelijker te maken, worden de planten gesnoeid tot een meter hoog. Wanneer de plant 4 tot 5 jaar oud is kan de eerste thee geplukt worden. Plantages zijn opgedeeld in tuinen. Elke dag wordt er een andere tuin geplukt. Na 8 of 9 dagen zijn de theeplukkers weer terug in de eerste tuin. Zo heeft de plant voldoende tijd gehad om weer nieuwe blaadjes aan te maken.

Theeplanten worden met de hand geplukt. Vanwege de steile hellingen in de plantages is dit machinaal niet mogelijk. Er zijn 3 verschillende plukmethodes; fijn, medium en grof. Bij de fijne plukmethode worden alleen de bladknop en de eerste 2 blaadjes daaronder geplukt. Bij de medium plukmethode worden de bladknop en de eerste 3 blaadjes geplukt. En bij de grove plukmethode wordt ook het vierde blaadje meegenomen. Ook het tijdstip van plukken is van groot belang voor de kwaliteit van de thee. De thee die in de droge tijd van het jaar wordt geplukt, heeft de beste kwaliteit, omdat de blaadjes dan minder snel groeien.  

SAM_1177

“ Van de 100 kilo versgeplukte theebladeren
blijft niet meer dan 20 kilo
zwarte thee over”

Verflensen, rollen en fermenteren

Na het oogsten worden de theeblaadjes uitgespreid op roosters. Dit noemt men het verflensen. Met grote ventilatoren wordt er warme lucht overheen geblazen. De theebladeren verliezen zo’n 30 tot 40% aan vocht. Nu kunnen de blaadjes gemakkelijker opgerold worden zonder dat ze breken. Tussen twee schurende vlakken worden de theeblaadjes in ongeveer een halfuur gerold. Er ontstaan kleine scheurtjes in de theebladeren, waaruit bladsap vrijkomt. Het overgrote deel van de thee die nu ontstaat (ongeveer 70%) is erg grof en kan daarom alleen als losse thee gebruikt worden. Voor thee in theezakjes moeten de bladeren nog meer gebroken worden.

 

Als de blaadjes zijn opgerold gaan ze naar de fermentatiekamer waar de temperatuur 25 graden is. Hier wordt zeer vochtige lucht over de bladeren geblazen waardoor theearoma’s zich ontwikkelen en ze roodbruin van kleur worden. Hoe langer dit proces van fermenteren duurt, hoe sterker de thee uiteindelijk smaakt. Na het fermenteren worden de bladeren gedroogd bij een temperatuur van 95 graden, tot ze een vochtgehalte hebben van 4 tot 6%. De blaadjes zien er uiteindelijk uit als thee zoals wij dat gewend zijn; droog en donker van kleur. Van de 100 kilo versgeplukte theebladeren blijft niet meer dan 20 kilo zwarte thee over. De thee is nu klaar voor de handel.

De alles bepalende smaak

De kwaliteit, geur en kleur van geplukte thee kan iedere dag weer anders zijn. Maar de consument verwacht altijd dezelfde smaak en kwaliteit. Om aan deze verwachting te kunnen voldoen, worden theeproevers ingezet. Theeproevers zijn zeer gespecialiseerde mensen bij wie de smaak- en geurzintuigen hoogontwikkeld zijn. Zij bepalen de uiteindelijke melange van een thee en welke verschillende theesoorten er gebruikt worden om zo tot de perfecte theesamenstelling te komen. Sommige merken gebruiken wel 20 tot 30 verschillende theesoorten. De theeproevers gaan net zo te werk als wijnproevers. Ze laten de thee over de tong rollen en spugen het weer uit.

De verschillende theesoorten

Ten eerste is er de zwarte thee. Dat is de thee zoals hierboven wordt beschreven in het productieproces. Zwarte thee kun je ervaren als kruidig, fruitig met nootachtige tinten en een sterke geur. De sterkte van de smaak wordt bepaald door de lengte van het fermentatieproces.  
Dan is er ook de groene thee. Deze bladeren worden niet gefermenteerd waardoor deze thee groen van kleur en wat bitter van smaak is.

Bij witte thee worden de theeblaadjes niet gerold. De thee is daardoor zeer licht van kleur en smaak. Witte thee en is van alle theesoorten de minst bewerkte variant.

Oolong lijkt een beetje op zwarte thee maar is half gefermenteerd. Oolong heeft daardoor een vrij blanke kleur en een delicate geur.

Tot slot zijn er de gearomatiseerde theeën. Dit kunnen alle bovengenoemde theesoorten zijn die worden vermengd met specerijen, bloesems, kruiden, vruchten of etherische olie van bloemen.

pure-thee

Populaire theeën
Er is een aantal theeën op de wereldmarkt die zo populair zijn dat ze waarschijnlijk nooit zullen verdwijnen. Assam is een aromatische, opwekkende en pittige thee en wordt daarom vaak gebruikt in ochtendmelanges. Ceylon komt uit Sri Lanka en is een geurige thee voor de hele dag. Darjeeling is de beroemdste thee uit India. Deze thee heeft een sterke geur en heeft een krachtig karakter. De eerste pluk van deze thee, is een echte ‘champagne’ onder de theesoorten. Souchong Lasang is een grove Chinese thee met een sterk karakter en heeft een rookachtige smaak. En natuurlijk niet te vergeten de rooibos– en kruidenthee. Eigenlijk zijn het geen originele theeën omdat er geen blaadjes van de originele theeplant in zijn verwerkt. Toch zijn ze bij ons niet minder bekend als thee. Rooibos is eigenlijk een Zuid-Afrikaanse volksdrank. En kruidenthee is van een melange van verschillende kruiden, die op dezelfde wijze als thee kan worden gezet.

Hoe zet je het perfecte kopje thee?

  • Begin met het koken van koud leidingwater.
  • Zorg dat je kopje op theepot voorverwarmd is met kokend water. Hierdoor voorkom je vochtverlies en zullen de aroma’s beter vrijkomen.
  • Voor een hele theepot heb je ongeveer 8 gram thee nodig. Voor een kopje is een theelepel voldoende.
  • Zet je groene thee? Laat het water dan eerst afkoelen naar 60 tot 90 graden. Je kunt hier speciale thermometers voor krijgen.
  • Tijdens het trekken van de thee moet het water op temperatuur blijven. Zet de pot daarom op een theelichtje of gebruik een theemuts.
  • Laat de thee zo lang trekken als is aangegeven op de verpakking.
  • Zet nooit meer thee dan je nodig hebt. Want hoe langer de thee blijft staan, hoe bitterder deze wordt.

Bewaartip!
De houdbaarheid van thee is gemiddeld 1 tot 2 jaar, daarna zal thee in smaak en geur minder worden. Daarnaast is thee gevoelig voor vocht en andere geuren. Het is daarom van belang thee te bewaren is goed afgesloten bus. Gebruik voor iedere smaak een andere theebus en zet ze koel en donker weg.