Over Koffie

De geschiedenis van koffie

Koffie is wereldwijd een immens populaire drank. Maar hoe is koffie eigenlijk ontstaan? En wie ontdekte koffie? Er bestaan verschillende theorieën over het ontstaan van dit bijzondere drankje. Zo is er het verhaal over de Ethiopische geitenhoeder Kaldi, die zo rond 300 na Christus geleefd moet hebben. Hij merkte dat zijn geiten wel erg actief werden nadat ze gesnoept hadden van de rode koffiebessen. Toen de monniken in het nabijgelegen klooster hier weet van kregen, begonnen ook zij de bessen te gebruiken. Zo bleden ze langer wakker tijdens de avondgebeden. Later ontdekten ze dat ze er een heerlijke, opwekkende drank van konden maken, als de bessen eerst gebrand werden en vervolgens gekookt.


“Het eerste koffiehuis werd 
geopend in 1645, in Venetië”

Het opwindende
Toch wordt er aangenomen dat de Arabieren de eerste koffiedrinkers zijn. Arabische artsen zouden al zo’n 900 jaar voor Christus koffie genoemd hebben als medicijn. Het woord koffie is dan ook afgeleid van het Arabische woord qahwwa, dat staat voor ‘het opwindende’.  In de 17de eeuw werd koffie voor het eerst in Turkije geïntroduceerd. Koffiehandelaren zagen wel wat in dit pittige en opwekkende drankje. Rond 1615 vertrokken de eerste schepen richting Europa. Het eerste koffiehuis werd geopend in 1645, in Venetië, waarna er velen volgden in de rest van Europa. Vaak werden koffiehuizen geopend door vreemdelingen. Doordat zij koffie al hadden leren kennen in hun eigen land, hadden zij de benodigde kanalen om zich van voorraden te voorzien.

 

Koffie in Nederland
Nederland bleef niet achter. In 1700 stonden als gauw zo’n 32 koffiehuizen in de binnenstad van Amsterdam. Weliswaar toen nog alleen voor de rijken, en voornamelijk mannen. Maar de markt voor koffie groeide verder uit in Nederland. Het aanvankelijk dure product daalde in prijs, waardoor het ook voor de gewone burger mogelijk was om koffie te drinken. Rond 1800 werden koffie en thee dé dagelijkse volksdrank en zelfs nog populairder dan bier.

 “Na de Tweede Wereldoorlog 
kon er weer volop koffie gedronken worden”

Economische welvaart
Vandaag de dag is koffie een van de meest verhandelde producten ter wereld. Toch is hier heel wat aan vooraf gegaan. Er waren periodes van overproductie, waardoor voorraden verbrand moesten worden. De prijzen zakten in. De consumptie van koffie nam af in beide wereldoorlogen en na totstandkoming van mondiale overeenkomsten werden koffieprijzen vervolgens weer gestabiliseerd. Brazilië is heden te dage uitgegroeid tot de grootste producent van koffie ter wereld, gevolgd door Indonesië en Afrika.

Na de Tweede Wereldoorlog kon er weer koffie gedronken worden. Men had er weer geld voor. Dit maakte koffie destijds het symbool voor economische welvaart. En nog altijd is er reden genoeg om het nodige respect te hebben voor koffie. We drinken het bijna allemaal, en iedere dag. Iets wat voor ons allemaal zo vanzelfsprekend is geworden.

Het plukken van de ideale koffiebes
Koffiebonen worden gemaakt van bessen van de koffieplant. Wanneer de bessen van de koffieplant rijp zijn, kan het plukken beginnen. Dit plukken gebeurt het liefst eens per paar. Echter, in landen met minder regenseizoenen, is er soms een tweede plukperiode. Het beste moment van plukken is wanneer de bessen felrood zijn.

The fruit of the coffee plant ranges in color from green to red. Once the small fruit is picked the skin is taken off and the seed, or bean, inside is dried and roasted. The tourism industry is slowly emerging in Quindio, the Colombian coffee country. Old coffee haciendas have been turned into new hotels catering to tourists. The countryside, some of the most beautiful in the country, is a popular weekend getaway spot where visitors can participate in a variety of outdoor activities as well as learn about coffee production.



Telers kunnen de bessen selectief of in stroken plukken. Wanneer er wordt gekozen voor stroken, wordt de hele plantage in een keer geplukt. Dit is een tijdrovende klus. Daarnaast is het lastig te bepalen wanneer het beste tijdstip hiervoor is, aangezien niet alle bessen op hetzelfde moment rijp zijn. Met een speciaal ontwikkeld systeem (irrigatiesysteem) wordt het steeds gemakkelijker te bepalen wanneer het perfecte moment daar is. Om zo de beste bessen te oogsten. Wanneer telers kiezen voor selectief plukken, worden om de 8 of 10 dagen de rijpe bessen er telkens tussenuit geplukt.

“Een machine met bewegende   
kunstvingers schudt
de bessen uit de plant”

Manueel of mechanisch plukken
Er zijn verschillende manieren waarop bessen geplukt kunnen worden. Bij de strippingmethode worden de bessen met de hand geplukt. Daarbij worden ook onrijpe bessen en bladeren meegenomen. Alles wordt dan opgevangen in grote doeken die onder de struiken zijn neergelegd. Vervolgens wordt alles op een grote zeef gegooid die alle bessen eruit filtert.

Dan is er ook de semi-mechanische plukmethode. Hiervoor wordt een verlengstuk gebruikt waaraan bewegende kunstvingers zitten, die de rijpe bessen uit de plant schudt. Het mechanisch plukken wordt alleen bij hele grote plantages toegepast. Hierbij wordt een grote machine met dezelfde bewegende kunstvingers over de gehele plant geplaats. Waarna alle bessen er in een keer uitgeschud worden. Wanneer een teler kiest voor selectief manueel plukken, halen handplukkers telkens alleen de rijpe bessen uit de struik. Het is de langstdurende methode.

Een verse koffiebes bestaat coffee-cherries
voor zo’n 65% uit water, dit moet
teruggebracht worden naar 11%.


Van bes tot koffieboon
Maar van een rijpe bes kan nog geen koffie worden gezet. De koffiebonen zitten nog verstopt in hun jasje. Er zijn twee manieren waarop bessen verwerkt worden tot koffiebonen; de natte en de droge methode. Beide manieren hebben hun eigen invloed op de uiteindelijke smaak van de koffieboon.

Bij de droge methode worden de bessen in de zon gedroogd. Een vers-geoogste koffiebes bestaat voor zo’n 65% uit water. Dit moet gereduceerd worden tot 11%. Het droogproces luistert heel nauw. De bessen worden zelfs eerst op grootte geselecteerd voordat ze in de zon worden gelegd. Een lage luchtvochtigheid is van groot belang tijdens het droogproces en wanneer er regen op komst is, worden de bessen snel afgedekt met zeil. koffie 7

Voor de natte methode worden de bessen geselecteerd in water. Alle oogst wordt in water gelegd. Bladeren, takjes en niet-rijpe bessen blijven drijven, de rijpe bessen zinken. Deze gaan vervolgens in een grote pers, die de koffieboon als het ware naar buiten drukt. Ze worden opgeslagen in een gisttank die de laatste restjes pulp van de bonen scheidt. Na dit proces bestaat de boon echter nog uit zo’n 50% uit vocht. De koffiebonen worden gedroogd in een patio een grote oven. De natte methode vereist grote kennis en investeringen, maar levert wel een koffieboon op met de beste kwaliteit.

Tot slot worden de nu nog groene koffiebonen gesorteerd op grootte, kwaliteit en kleur, waarna ze in balen van 60 kilo de hele wereld over gaan. Om bij de koffiebranderijen het laatste proces te ondergaan. Het branden.koffie6